Imieniny: skąd się wzięły i dlaczego kalendarze się różnią

Imieniny to w wielu polskich rodzinach okazja do życzeń, kwiatów i spotkania przy stole. Daty znamy z kalendarzy, ale rzadko zastanawiamy się, skąd się biorą i dlaczego czasem w dwóch źródłach wyglądają inaczej.

Dla jednych imieniny są ważniejsze niż urodziny, dla innych to miły dodatek, o którym przypomina kalendarz w telefonie. W wielu domach wciąż jest to święto, na które dzwoni się do babci, a w biurach okazja, żeby kupić ciasto. Kto ma imieniny dzisiaj, pokazuje poniższy kalendarz.

Imieniny a święci

Tradycja imienin wiąże się z kalendarzem liturgicznym Kościoła katolickiego. Dzień, w którym wspomina się danego świętego, uznaje się za imieniny osób noszących jego imię. Dawniej, gdy imię często wybierano na cześć świętego patrona, ta zależność była oczywista: dziecko dostawało imię patrona, a w dniu jego wspomnienia obchodziło swoje święto. Dziś wiele osób obchodzi imieniny po prostu jako zwyczaj, bez związku z religijnym znaczeniem, a wielu rodziców wybiera imię, nie patrząc na to, który święty je nosił.

Zwyczaj ten jest silnie zakorzeniony w kulturze polskiej, choć nie jest wyłącznie polski: imieniny obchodzi się także w niektórych innych krajach Europy, zwłaszcza w tych, w których silna była tradycja kalendarza świętych. W części krajów tradycja osłabła na rzecz urodzin, w Polsce wciąż ma się dobrze.

Dlaczego jedno imię ma kilka dat

Wielu świętych nosiło to samo imię i wspomina się ich w różne dni. Dlatego popularne imiona mają zwykle kilka dat w roku. Jedna z nich bywa uznawana za główną, pozostałe za dodatkowe. Który dzień wybrać, to kwestia rodzinnego zwyczaju, a czasem po prostu tego, kiedy wypada najbliższy dzień z listy.

W praktyce wiele osób obchodzi imieniny w jednym ustalonym dniu, bo tak zwyczajowo było w ich domu, a o pozostałych datach dowiaduje się dopiero z kalendarza. Są i tacy, którzy korzystają z tej wielości: skoro imię ma trzy daty, to znaczy, że można mieć trzy okazje do świętowania. Jeśli imię ma kilka dat i zastanawiacie się, którą wybrać dla swojego dziecka, pomocny będzie nasz osobny tekst o tym, którą datę wybrać.

Dlaczego kalendarze się różnią

Źródeł jest kilka: kalendarze kościelne, kalendarze wydawane w formie książkowej i internetowej, zwyczaje regionalne. Nie ma jednego urzędowego zestawu, który obowiązywałby wszystkich, więc zdarza się, że w jednym kalendarzu imię przypada na inny dzień niż w drugim. Dotyczy to zwłaszcza imion rzadszych albo nowszych, dla których autorzy kalendarzy dobierają daty według własnych zasad, np. przypisują je do świętego o podobnie brzmiącym imieniu.

Dlatego w Imionarium wskazujemy datę główną tam, gdzie zgadza się kilka źródeł, a resztę oznaczamy jako dodatkowe. Nie rozstrzygamy, która wersja jest „prawdziwa”, bo imieniny są zwyczajem, a nie przepisem. Jeśli w waszej rodzinie od zawsze obchodzi się je w innym dniu, niż pokazuje kalendarz, to wasz dzień jest tym właściwym.

Czy każde imię ma imieniny?

Nie. Imiona nowsze, zagraniczne albo rzadko spotykane nie zawsze mają swoje miejsce w kalendarzu. Rodzice, którzy zależą na dacie imienin, powinni sprawdzić to przed decyzją. Bez daty w kalendarzu nic się nie dzieje, a niektóre rodziny wybierają wtedy własny dzień, na przykład dzień urodzin albo dzień zwykłego, wspólnego świętowania, który ustalają dla dziecka sami. W takiej sytuacji zwyczaj nie traci sensu: chodzi o to, żeby raz w roku wyróżnić imię dziecka, a nie o to, żeby data zgadzała się z kalendarzem.

Jak obchodzi się imieniny dzisiaj

Forma świętowania bardzo się różni w zależności od domu i pokolenia. W jednych rodzinach imieniny to uroczysty obiad z całą rodziną, w innych telefon z życzeniami i kartka, a w biurach ciasto lub kwiaty od współpracowników. Młodsze pokolenia coraz częściej ograniczają się do SMS-a lub wiadomości w komunikatorze, ale sama pamięć o tej dacie jest wciąż odbierana jako miły gest. Dla wielu osób imieniny mają zresztą tę przewagę nad urodzinami, że nie przypominają o wieku: to święto samego imienia.

Jeśli macie małe dziecko, imieniny bywają pierwszym świętem, które można obchodzić po swojemu, bez presji dużej uroczystości: tort, wspólne czytanie ulubionej książeczki, mały prezent i telefon do dziadków. Z czasem dziecko samo zacznie upominać się o ten dzień, a rodzina doda własne zwyczaje. Zwróćcie przy tym uwagę na jedną rzecz: nie każde imię ma wyraźnie przypisaną datę, więc dobrze zdecydować wcześniej, które z kilku dni będzie waszym.

Sprawdź imieniny

W kalendarzu imienin możecie sprawdzić, kto obchodzi imieniny w dowolnym dniu roku. Jeśli szukacie konkretnego imienia, wpiszcie je poniżej, a na jego stronie znajdziecie daty imienin obok znaczenia i statystyk. Wybierając imię dla dziecka, zerknijcie także na dziewięć pytań o wyborze imienia: data imienin jest jednym z nich.